Διατήρηση της γονιμότητας σε ασθενείς με καρκίνο
Οι γυναίκες που διαγιγνώσκονται με καρκίνο μπορούν να βιώσουν τη μοναδική εμπειρία της εγκυμοσύνης και να γίνουν μητέρες!
Κάθε χρόνο καταγράφονται στην Ελλάδα σχεδόν είκοσι χιλιάδες περιστατικά καρκίνου σε γυναίκες. Περίπου το 10% αυτών των γυναικών είναι κάτω από την ηλικία των 40 ετών και επομένως σε αναπαραγωγική ηλικία. Δυστυχώς, οι περισσότερες γυναίκες που νοσούν πιστεύουν, λανθασμένα, ότι με την εμφάνιση της νόσου το όνειρο της μητρότητας χάνεται για πάντα.
Η γονιμότητα παλαιότερα ήταν παράπλευρη απώλεια των θεραπειών του καρκίνου. Η βλάβη στα αναπαραγωγικά όργανα που μπορεί να προκύψει από τη χημειοθεραπεία και την ακτινοβολία μειώνει σημαντικά ή αφαιρεί τις πιθανότητες της ασθενούς να συλλάβει εάν δεν ακολουθηθεί καμία μέθοδος διατήρησης γονιμότητας.
Σήμερα, όμως, οι ασθενείς έχουν πολλές επιλογές για τη διατήρηση της γονιμότητας και δεν χρειάζεται να ανησυχούν για την αναπαραγωγική τους υγεία, αρκεί να ενημερωθούν και να ακολουθήσουν κάποια από αυτές τις επιλογές.
Το βασικό που πρέπει να γνωρίζουν οι ασθενείς είναι ότι ο χρόνος είναι καθοριστικός. Για τα καλύτερα αποτελέσματα, ενημερώνουμε τους ασθενείς πριν από την έναρξη οποιαδήποτε χημειοθεραπείας ή ακτινοθεραπείας. Αξιολογούμε βασικούς παράγοντες, όπως η ηλικία του ασθενούς, ο τύπος της κακοήθους νόσου, το θεραπευτικό πλάνο και οι δόσεις των φαρμάκων.
Για τους άνδρες ασθενείς, οι επιλογές είναι αρκετά απλές. Η κατάψυξη σπέρματος είναι η πιο κοινή διαδικασία, αλλά σε σπάνιες περιπτώσεις χρησιμοποιείται και η κρυοσυντήρηση ορχικού ιστού. Τα σπερματοζωάρια που καταψύχονται, ακόμη και σε πολύ χαμηλή ποσότητα, μπορούν αργότερα να χρησιμοποιηθούν με τη βοήθεια της εξωσωματικής γονιμοποίησης (IVF).
Εάν σε μία γυναίκα ασθενή η έναρξη της θεραπείας για τον καρκίνο μπορεί να αναβληθεί για δύο εβδομάδες, μπορούν να ακολουθηθούν οι δύο πιο συνήθεις διαδικασίες για τη διατήρηση της γονιμότητάς της: η κατάψυξη ωαρίων ή εμβρύων.
Έχει υπάρξει σημαντική πρόοδος στον τομέα της γονιμότητας. Παλαιότερα, θα έπρεπε να περιμένουμε ένα διάστημα τεσσάρων έως πέντε εβδομάδων για την ολοκλήρωση ενός κύκλου διέγερσης των ωοθηκών και συλλογής των ωαρίων (ωοληψία). Πλέον, μπορούμε να έχουμε το ίδιο αποτέλεσμα σε διάστημα μόλις δύο εβδομάδων, ανεξάρτητα από το πού βρίσκεται μια γυναίκα στον εμμηνορροϊκό της κύκλο. Επίσης, τα τελευταία τρία χρόνια η διαδικασία της κατάψυξης ωαρίων έχει βελτιωθεί σημαντικά. Χάρη σε μια νέα τεχνική που ονομάζεται υαλοποίηση, τα αποτελέσματα είναι πολύ καλύτερα όσον αφορά την επιβίωση των ωαρίων, τη γονιμοποίηση και την πιθανή επίτευξη μιας μελλοντικής εγκυμοσύνης.
Η ύπαρξη συντρόφου είναι ο παράγοντας που θα επηρεάσει ποια από τις δύο αυτές διαδικασίες αποτελεί την καλύτερη επιλογή. Εάν η ασθενής δεν είναι σε σταθερή σχέση, συστήνεται η κατάψυξη ωαρίων. Για μια γυναίκα με σταθερό σύντροφο, προτιμάται η κατάψυξη εμβρύων. Ακόμη όμως και σε αυτές τις περιπτώσεις υπάρχουν ζευγάρια που επιλέγουν την κατάψυξη των ωαρίων.
Τώρα, εάν η έναρξη της θεραπείας για την κακοήθη νόσο σε μια γυναίκα ασθενή δεν μπορεί να καθυστερήσει, υπάρχει μια διαφορετική επιλογή. Η λαπαροσκοπική αφαίρεση και κατάψυξη ωοθηκικού ιστού. Όταν η ασθενής ανακάμψει από τη θεραπεία, τα τμήματα που αφαιρέθηκαν επανεμφυτεύονται με σκοπό την επανέναρξη λειτουργίας της ωοθήκης και την παραγωγή ωαρίων. Για γυναίκες με γυναικολογικούς καρκίνους ή καρκίνους που απαιτούν ακτινοθεραπεία στην περιοχή της πυέλου, υπάρχει η επιλογή της μετάθεσης των ωοθηκών. Στην περίπτωση αυτή, οι ωοθήκες μεταφέρονται εκτός του πεδίου της ακτινοβολίας με στόχο τον περιορισμό της βλάβης και τη διατήρηση της ωοθηκικής λειτουργίας.
Η διατήρηση της γονιμότητας είναι ένα νέο πεδίο συνεργασίας μεταξύ Ογκολογίας και Αναπαραγωγικής ιατρικής. Καθώς τα ποσοστά επιβίωσης έπειτα από τη θεραπεία για μια κακοήθη νόσο συνεχώς αυξάνονται, κρίνεται απαραίτητο να εστιάσουμε την προσοχή μας σε θέματα που σχετίζονται με την ποιότητα ζωής των αποθεραπευμένων. Η γονιμότητα είναι σαφώς ένα τέτοιο θέμα.
Η συνεργασία του προγράμματος διατήρησης γονιμότητας με ογκολογικές κλινικές, καθώς και με κλινικές μαστού έχει στόχο την άμεση παραπομπή και τη σωστή και έγκυρη ενημέρωση. Θέλουμε οι ασθενείς να γνωρίζουν ποιες είναι οι επιλογές τους για να διατηρήσουν τη γονιμότητά τους στην αρχή, ώστε να μην υπάρχουν χαμένες ευκαιρίες.